Les 3: Realiteit Vaststellen

De vraag die opkomt, voor iemand die besloten heeft om de verhalen die verteld worden niet als ‘waarheid’ of ‘realiteit’  te accepteren, voor zichzelf te gaan denken en uit te gaan van wat hijzelf kan weten, is:

Wat kan ik met zekerheid vaststellen als realiteit?

Hierbij is het van belang om het gegeven ‘realiteit’ niet te verwarren met ‘waarheid’. Daar waar ‘waarheid’ vanzelfsprekend altijd ‘realiteit’ is, is de op dit moment ervaren ‘realiteit’ niet per se ‘waarheid’. Het verschil tussen ‘realiteit’ en ‘waarheid’ is te zien middels een eenvoudige waarneming. Stel, je zit in een bioscoop en kijkt naar een geweldig goede film op het doek. De gehele periode dat je in die bioscoop naar die film kijkt is het verhaal dat op het doek wordt geprojecteerd de door jou waargenomen realiteit. Het ‘echte leven’ is in die periode verdwenen en je lichaam en je geest reageert alleen op de gebeurtenissen op het doek. Toch zul je nooit die ‘realiteit’ verwarren met ‘waarheid’, omdat je weet dat het een film is die na iets van twee uur voorbij zal zijn. Waarschijnlijk zou ‘virtual reality’ een betere metafoor zijn geweest, maar ik heb geen ervaring met ‘virtual reality’, dus dat behoort daardoor niet tot mijn ‘realiteit’.

Terug naar de vraag: Wat kan ik met zekerheid vaststellen als realiteit? Gezien de verhalen die ons zijn verteld over de weidsheid van het universum is wat we kunnen vaststellen als ‘realiteit’ beschamend weinig. Ik benadruk nogmaals dat we nu proberen vast te stellen wat onze directe persoonlijke ‘realiteit’ is zonder de informatie die ons is verstrekt door derden, zonder wat ons op school of de universiteit is geleerd, zonder wat we in wetenschappelijke, religieuze of spirituele boeken hebben gelezen.

Wat je kunt vaststellen als jouw ‘realiteit’ is jouw eigen aanwezigheid en de ruimte, omgeving en andere mensen die jij met je zintuigen — horen, zien, proeven, ruiken en voelen — kunt ervaren. Alles wat voor jou bestaat is wat jij kunt horen, zien, proeven, ruiken en/of voelen en dus niet wat jij je herinnert of voor kunt stellen. Die realiteit verandert wanneer jij je verplaatst, maar breidt zich nooit verder uit dan wat je kunt ervaren met je zintuigen. Natuurlijk maak je jezelf wijs dat, wanneer je op vakantie bent, jouw woning in jouw stad in jouw land nog steeds tot jouw realiteit behoort, maar dat is niet iets dat je zeker kunt weten zonder informatie van anderen — een radio of kranten bericht, een mededeling van iemand die er net vandaag komt of een bericht van de persoon die op je woning past. Informatie van derden kun je niet als ‘realiteit’ accepteren omdat jijzelf niet in staat bent om die informatie te verifiëren. In het beste geval is het een ‘aannemelijke- of mogelijke realiteit’, maar niet meer dan dat en zeker niet beter of meer realiteit dan welke religie dan ook die wil dat je gelooft in een God die nog nooit door iemand is gezien.

Zoals je ziet is de realiteit die jijzelf kunt vaststellen en dus zelf kunt weten vrij beperkt. Zelfs dat wat volgens jou gisteren is gebeurd is alleen iets wat bestaat als herinnering in je denken en als we verder teruggaan naar je geboorte moeten we zelfs vaststellen dat dit niet eens een herinnering is in je denken, maar iets wat je verteld is door derden. Op geen enkele manier kun je zelf aan de hand van je zintuigen vaststellen of iets wat schijnbaar vroeger gebeurd is werkelijk behoort tot de- of jouw ‘realiteit’.

En dan hebben we het nog niet eens over wat ‘waarheid’ is.

(Lees verder…)

Advertenties